نکات حقوقی و کاربردی وصیت

زهرا شریفی

 

وصیت عملی حقوقی است که اثر و اجرای آن موکول به فوت وصیت کننده است. طبق حقوق ایران هر کس می تواند در زمان حیات تا ثلث (یک سوم) اموالش را به دیگری تملیک کند. از سوی دیگر ممکن است وصی شخص یا اشخاصی را برای انجام اموری بعد از فوت وصی قرار دهد.

به وصیت کننده موصی، به کسی که وصیت به نفع وی شده موصی له، به مورد وصیت موصی به و شخصی که عهده دار امور یا تصرفاتی در اموال بعد از فوت شده را وصی می گویند.

در این مقاله به طور کامل نکات حقوقی و کاربردی در مورد وصیت بیان می گردد. شما می توانید برای مشاوره حقوقی، تنظیم دادخواست، شکواییه، لایحه دفاعیه، اظهارنامه و بررسی مدارک با ما در تماس باشید.

وصیت چیست؟

وصیت عملی حقوقی است که اثر و اجرای آن موکول به فوت وصیت کننده است. طبق حقوق ایران هر کس می تواند در زمان حیات تا ثلث (یک سوم) اموالش را به دیگری تملیک کند. از سوی دیگر ممکن است وصی شخص یا اشخاصی را برای انجام اموری بعد از فوت وصی قرار دهد.

انواع وصیت عبارت است از تملیکی و عهدی. وصیت تملیکی عقدی است که به موجب آن موصی عین یا منفعتی از مالش را برای بعد از فوت مجاناً به دیگری تملیک می نماید. در اینجا موصی له می بایست وصیتنامه را قبول کند‌.

وصیت عهدی به این معناست که موصی شخصی را عهده دار انجام اموری برای بعد از فوت نماید. در این مورد نیازی به قبول وصی نیست‌.

وصیت ممکن است نسبت به فرد یا افراد مشخص صورت بگیرد. ممکن است تعداد موصی لهم غیرمحصور و نامعین باشد مانند وصیت برای ساخت مدرسه.

نکات مهم وصیت

۱- وصیت از نوع تملیکی با قبض مال از سوی موصی له بعد از فوت لازم می شود. بنابراین تا قبل از فوت یا قبل از قبض مال، موصی له می تواند وصیت را رد کند. در وصیت عهدی، وصی می تواند تا قبل از فوت موصی وصایت را رد کند.‌ رد وصایت می بایست به اطلاع موصی برسد والا اثری ندارد.

۲- وصیت را موصی شخصاً انشا می کند بنابراین شخص دیگری به هر عنوان اعم از نماینده، وکیل، قیم و… نمی تواند به جای وی وصیت کند.‌

۳- موصی می بایست در زمان نگارش وصیت دارای اهلیت باشد. به عبارتی سفیه، فراموشکار یا مجنون نباشد.‌ در صورت اثبات هر یک، وصیت قابل ابطال است.

۴- از لحاظ نحوه انشا وصیت سه نوع است. ۱- خودنوشت یعنی تمام آن به خط موصی نوشته و توسط‌ وی امضا و تاریخ درج شود. ۲- وصیت سری که ممکن است به خط موصی یا دیگری نوشته شود و موصی باید امضا نموده باشد. بعلاوه می بایست به امانت نزد اداره ثبت یا مراجع رسمی سپرده شود‌. ۳- وصیت رسمی آن است که در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم‌ شده باشد.

۵- وصیت از سوی افراد بیسواد یا به طریق سری است یا رسمی. وصیت نامه خود نوشت از سوی این اشخاص قابل نگارش نمی باشد. وصیت خودنوشت می بایست امضا شود نه اثر انگشت.

۶- وصیتنامه سری و خودنوشت سند عادی محسوب می شوند. در صورت عدم تایید آن از سوی وراث قانونی، می بایست تنفیذ آن را از دادگاه درخواست نمود.‌ وصیتنامه رسمی نیازمند تنفیذ دادگاه نمی باشد.

۷- اگر وصیت بیش‌از ثلث اموال موصی شده باشد، وراث می توانند مازاد را تنفیذ یا رد کنند. در صورت رد به هر میزان سهم، دعوی ابطال وصیتنامه از سوی ذینفع نسبت به مازاد ثلث مطرح می شود. اگر تعدادی از وراث تایید و تعدادی تکذیب کنند به نسبت سهم افراد تاییدکننده وصیت نافذ است. تنفیذ یا رد وصیت بعد از فوت موصی معتبر است.

بیشتر بدانید:

ابطال سند رسمی و مراحل آن

۸- برای تنفیذ مازاد ثلث، وارث باید دارای اهلیت قانونی باشند. تنفیذ صغیر، دیوانه، سفیه و ورشکسته فاقد اعتبار است. شخصی که وارث ندارد می تواند همه اموالش را وصیت کند و محدودیتی وجود ندارد.

۹- منظور از ثلث اموال، یک سوم ترکه بعد از کسر دیون، هزینه کفن و دفن، واجبات مالی و هزینه های مربوط به حفظ و اداره ترکه و تصفیه آن است.

۱۰- موصی می تواند هر زمان از وصیت رجوع کند. اما چنانچه حق رجوع ساقط شده یا با شرط‌ ضمن عقد لازم ملتزم به عمل به مفاد وصیت شده باشد قابل رجوع نیست.

۱۱- موصی نمی تواند وصیت کند وارثی از ارث محروم شود یا در میزان سهم الارث وراث تغییری دهد. چون که قواعد ارث از قوانین آمره بوده و مربوط به نظم عمومی می باشند‌. لکن بعد از فوت وراث می توانند بالاتفاق در مورد نحوه تقسیم ترکه و میزان سهم الارث توافق نمایند‌.

بیشتر بدانید:

نمونه رای تقسیم ترکه با وجود وصیت نامه

۱۲- ممکن است وصیت نسبت به بخش مشاعی از عین ترکه شود مانند یک دانگ آپارتمان. در این‌ صورت موصی له با تملیک آن، مجاز به دخالت یا ورود در اختلاف بین وراث نمی باشد. اما اگر وصیت به طور کلی و پراکنده در ترکه باشد، موصی له ذینفع در دعاوی بین وراث یا بین وراث و اشخاص ثالث محسوب می شود.

۱۳- در مواردی موصی لهم بیش از یک نفر است. در این جا اگر وصیت کننده میزان سهام هر یک را تعیین کرده باشد به همان میزان در غیر این صورت موصی بتساوی میانشان تقسیم می شود.

۱۴- وصی برای انجام امور مورد وصایت ممکن است یک یا چند نفر باشند‌ در صورت عدم تعیین، اختیارات وصی ها بالاجتماع و دسته جمعی است. در نتیجه حق تصمیم گیری یا اجرای وصایت به طور انفرادی نخواهند داشت. در این صورت با فوت هر یک، درخواست نصب امین از دادگاه می شود.

۱۵- در صورت قید به استقلال، هر یک به صورت انفرادی می تواند بر مبنای وصیتنامه تصمیم گیری کند. در اینجا فوت هر یک خللی به وصایت سایرین وارد نخواهد کرد.

 

جهت دریافت مشاوره تخصصی و اعطای وکالت با شماره های ۰۹۱۲۲۰۹۲۰۴۶ – ۸۸۷۴۶۳۶۱ تماس بگیرید.

 

سوالات متداول

۱- آیا وصی در زمان وصیت باید اهلیت داشته باشد؟

در زمان انشاء وصیت اهلیت وصی موثر نیست. لکن در زمان انجام وصایت باید اهلیت قانونی را داشته باشد.

۲- آیا دیه به موصی له تعلق می گیرد؟

دیه داخل ترکه متوفی می شود‌. در وصیت کلی بخشی از دیه در سهم موصی له قرار می گیرد.

۳- وصیت بر جنین چگونه است؟

وصیت بر جنینی که نطفه وی منعقد شده صحیح است. لذا قبول وصیت با نماینده وی اعم از ولی قهری یا قیم می باشد.

۴- حکم وصیت نسبت به مال غیر چیست؟

اگر وصیت شود بعد از فوت، مثالاً مال علی به احمد برسد وصیت باطل است. اما اگر بگوید مال علی بعد از فوت علی به احمد برسد وصیت فضولی و غیرنافذ است. در اینجا صحت آن منوط به تنفیذ علی است.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *